- 1 -

تاریخین سونسوز رواقیندا منیم ده بیر رواقیم وار

بیر اولو «سلطانیه» [1] آدلی

بؤیوک قصریم‌‌‌،

بؤیوک طاقیم

اوتاقیم وار‌‌‌.

«تان یوقوق» [2] لاردان گلن‌‌‌، هئچ سؤنمیه‌ن قیزمار اوجاغیم  

هم سیغینماق چین بوجاغیم وار‌‌‌.

من‌‌‌، محمد (ص) نسلی‌یم

انسان اوچون عزت وئره‌ن مسلک 

عطْرلی قوینوم، قوجاغیم وار‌‌‌.

 

من ایشیق بخش ائتمیشم دونیالارا‌‌‌.

تاریخین هر بیر واراغیندا ایزیم قالمیش‌‌‌.

دوهام تاریخی جانلاتمیش‌‌‌،

نبوغوم دونیانی سارمیش‌‌‌.

من گونشدن دوغموشام

الده چیراغیم وار‌‌‌.

اوجا داغلار باشیندا سؤنمه‌ین پارلاق مایاغیم وار‌‌‌.

 

 - 2 -

یئددی مسجید‌‌‌، «شام قازان» تک تیکدی سلطانیه ده

شاه خدابنده‌‌‌، بورادا چوخلو احسان ائیله‌دی.

حلّی اول علامه‌نی‌‌‌، یوزلر بؤیوک عالیم ایله

دعوت ائتدی شهره‌‌‌،

دانشگاه سلطانیه بنیان ائیله‌دی‌‌‌.

هم نظام الدین مراغی [3]

هم محمد آملی [4]

خواجه‌ی اعظم‌‌‌، رشید الدینی گئتدی‌‌‌،

شهر سلطانیه قوردو‌‌‌،

دؤرد بوجاغین

اهل علمه باغ رضوان ائیله‌دی.

باخ‌‌‌، بو دانشگاه ایچینده

حلّی‌‌‌، «منهاج الکرامه» یازدی [5]

«نهج الحق»ی دیوان ائیله‌دی.

شیعه‌‌‌، حلّی چین بیرینجی دفعه

بوردا «آیة الله» سؤیله‌دی‌‌‌.

اوغلو «ایضاح الفوائد» یازدی

«تحصیل النّجات»‌‌‌،

«منبع الاسرار»ی انشاء قیلدی‌‌‌. [6]

بوردا‌‌‌، عزّ الدین زنجانی گلیب «تصریف» یازدی [7]

قوشچو اوغلو سونرالار‌‌‌.

حق یولون خلقه نمایان ائیله‌دی.

میثلی یوخموش دونیادا‌‌‌، اول عصرده بو حوزه‌نین‌‌‌.

خواجه اولجایتو‌‌‌، دمادم‌‌‌،

یوز مدّرس‌‌‌، یوز مؤذن‌‌‌، یوز معلّم

اوردا مهمان ائیله‌دی.

بیر نئچه دار الضّیافه‌‌‌، بیر نئچه دار السّیاده‌‌‌، بیر نئچه دار الشّفاء

هم ده دارُ التّربیة،

قوردو اخلاص ایله‌‌‌،

قانماز فارسی لقمان ائیله‌دی.

شاه قازاندان سونرا دونیادا نه توفان ائیله‌دی.

عزتی‌‌‌، اخلاصی‌‌‌، اقبالی‌‌‌، صفانی

قصریچون، دؤرد ارکان ائیله‌دی.

«عقلی‌‌‌، بیر غواص دریای کمال علم تک

جوهر ذاتینا حیران ائیله‌دی.»

تبریزین ربع رشیدی‌‌سین‌‌‌، مراغه حوزه‌‌سین

شام قازان دانشگاهین‌‌‌، ارکین بؤیوک مفکوره‌‌سین‌‌‌،

قاتدی سلطانیه‌یه‌‌‌، ایرانی  توران ائیله‌دی‌‌‌.

اولدو ایران‌‌‌، علم اوجاغی‌‌‌،

اولدو تاریخین بوجاغی

اؤلکه‌ده باشدان باشا تورکانه فرمان ائیله‌دی‌‌‌.

یاندی ایچدن آغلایان مظلوملارا

مظلومو خندان ائیله‌دی‌‌‌.

یاسا یازدی ائل اوچون‌‌‌،

قانون چیخارتدی ملّته

یوردو تابان ائیله‌دی.

شاه خدابنده باغیشلانمیش دلاور حرّتک

حق درگاهیندا اؤز جانینی قوربان ائیله‌دی.

 

- 3 -

قوردو اردولاردا «کرباسیه»‌لر [8]

کؤچ ائدیردی مدرسه‌‌‌،

ایللر بویونجا ائل ایله

چیخدی کرباسیه‌لردن چوخلو عالیملر اوگون

حلّی‌نین شاگیردی عزّ الدین آبی

اونون «کشف الرّموز» و یاکه شمس الدین‌‌‌، شهید اول شیعه

اونون «ارشاد الاذهان»ی

یاکه جرجانی

اونون «تجرید»ی‌‌‌، باللّهی دانیلمازدیر‌‌‌.

نه یازسام من سنه آزدیر

خدابنده‌‌‌، خدابنده ‌‌‌...

 

- 4 -

تاریخی انکار ائده‌نلر باشیما یوزلر بلالر گتدیلر

خولیالار ایچره سوروکلرکن‌‌‌،

منیم اولادیمی غفلتده یوخلاتدی

قادالر گئتدیلر‌‌‌.

«کوروش» اویدوردو‌‌‌، بورادا تورکو داندی

«آریا»‌لر گئتدیلر. [9]‌‌‌

اؤز دونون‌‌‌، خلقه‌‌‌، چیخارت گیر اؤزگه دونلارا دئییب‌‌‌،

چوخلو مودالار گئتدیلر‌‌‌.

منّت‌لریمه منتهالار گئتدیلر‌‌‌.

کور عجم‌‌‌، باخ‌‌‌،

ییخدی سروی یئرلره یوزلر ارن‌‌‌، یوزلر ایگید‌‌‌، یوزلر اری‌‌‌.

بو بلانی اؤزگه‌لر یوخ‌‌‌، باشیما چوخ آشینالر گتدیلر‌‌‌.

یاتمادی تورپاقدا لاکین ارلریم

مولکه‌‌‌، انوار ایلاهی‌دن ضیاءلر گتدیلر‌‌‌.

ایرانا چوخ اصفیالار گتدیلر

شاه خدابنده‌‌‌، او حرّی

چون حدوث کبریالار گتدیلر‌‌‌.

 

باخ دنی خصمه‌‌‌، اونو انکار ائدیب

اسلام آدینا داندیلار تاریخیمی

دیلده چوخلو ناسزالر گزدیریب‌‌‌، چوخ ناروالر گتدیلر‌‌‌.

باشیما یوزلر بلالار آچدی

مینلر ماجرالر گتدیلر‌‌‌.

 زنگان لوحه‌لری - ص  15 .

حسین محمدزاده صدیقین شعرلری (دوزگون) - ایکینجی وبلاگ



[1] سلطانیه شهری‌‌‌، هیجری 8 _ نجی عصرده تبریزدن سونرا اورتا شرقین ان بؤیوک علم و تجارت مرکزی ایدی‌‌‌. بورادا قورولان «ابواب ابّر» آدلی سطانیه گونبذی یانیندا‌‌‌، عصرین بؤیوک علمی مجموعه‌سی‌‌‌، دارالقرآن‌‌‌، مدرسه‌‌‌، دار القانون‌‌‌، دار الشفا‌‌‌، دار الضیافه‌‌‌، دار السیاده‌‌‌، دار الحدیث تاسیس اولونموشدور‌‌‌. همین ایللرده اسلام تاریخی‌نین ان بؤیوک معارف مرکزینه چئوریلن بو مجموعه‌‌‌، ایندی گؤزدن دوشموش تخریب اولونماقدادیر‌‌‌. بو مجموعه‌نین احداثی 9 ایل سورموش و 713 ق‌‌‌. ایلینده قورتارمیشدیر‌‌‌. سلطان محمد خدابنده‌نین مزاری همین مجموعه‌نین 48 مترلیک گونبذی آلتیندادیر‌‌‌.

[2]  تان یوقوق tan yuquq اسکی تورک ادبیات تاریخی‌نین ایلک یازارلاریندان‌‌‌. اورخون آبیده‌لرینده آدی چکیلن یازار‌‌‌.

[3]  «عبدالملک نظام الدین مراغی» ا[ زامان‌‌‌، ایرانین قاضی اقضاتی ایدی‌‌‌.

[4]  محمد بن محمود آملی «اثری‌نین صاحیبی‌‌‌، سلطانیه‌ده اوستاد و مدرس ایدی‌‌‌.

[5]  علامه حلّی‌‌‌، سلطانیه‌ده ایکی مهم کیتاب یازیبدیر‌‌‌. بیریسی کلام علمینده «نهج الحق» و دیگری امامت بحثینده «منهاج الکرامه» آدلانیر‌‌‌.

[6]  علامه حلّی‌نین اوغلو «فخر المحققین» سلطانیه‌ده آدلیم اوستاد و مدرس ایدی‌‌‌. روایته گؤره‌‌‌، او‌‌‌، اون یاشیندا اجتهادا یئتیشمیشدیر‌‌‌. ذکر اولان او کیتابدان علاوه‌‌‌، آتاسی‌‌نین «ارشاد الاذهان»‌‌‌، «مبادی الاصول» و «تهذب الاصول» اثرلرینی ده شرح ائتمیشدیر‌‌‌. او هیجری 771 _ نجی ایلده وفات ائدیبدی‌‌‌.

[7]  عزّ الدین اولو المعالی عبد الوهاب ابن ابراهیم زنجانی چوخ تانینمیش «التصریف» اثری‌نین مؤلفی دیر‌‌‌. بو کیتاب قرنلردیر علمیه حوزه‌لرده تدریس اولونور‌‌‌. ملا سعد الدین تفتازانی بو اثره شرح یازیبدیر‌‌‌.

[8]  «کرباسیّه» آلاچیقدان قورولموش‌‌‌، ائل ایله بیرلیکده یایلاغا _ قیشلاغا کؤچن سیّار مکتب خانلار ایدی‌‌‌. بو مدرسه‌لره تاریخی قایناقلاردا «مدرسه سیاره کرباسیه سلطانیه» عنوانی وئریلیر.

[9]  شاهچی تاریخ یازانلار‌‌‌، «نژاد» تئوریسینی اویدوراراق‌‌‌، هئچ بیر تاریخی سنده دایانمادان ایرانلیلاری بو نژاددان حساب ائتدیلر ! و اثبات ائتمگه چالیشدیلار کی گویا بو نژادین ایلک انسان _ میمونلاری سیبریادان یزده و کرمانا گلمیشلر ! ایرانین اصیل و حقیقی ملتی اولان تورکلری ایسه اجنبی و «اقوام وحشی» حساب ائتدیلر‌‌‌.