یئنی انسان - حسین دوزگون

ایسترم غِیرته گلمیش یئنی انسان اولاسان،

بو یازیق ملّتی‌مین دردینه درمان اولاسان.

اؤزونه بیر گله‌سن، فخر ائلیم قامتینه،

خوبلر ایچره گزیب سرور خوبان اولاسان.

گونشه یوکسله بؤرکوم اوجو شیرازلی کیمی،[11]

سن کُلاهیمدا منیم دُرّ درخشان اولاسان.

آچاسان صورتینی پرده‌ی منحوسیندن،

بو قارانلیق گئجه‌میزده مه تابان اولاسان.

قارا توپراقلار اوزوندن دورا شمشاد قدین،

یئنه ده مملکت جمشیده خاقان اولاسان.

اردبیل‌دن اوجالیب شاه ختایی کیمی سن،

فرمانین جاری ائدیب تبریزه سلطان اولاسان.

او بویون قربانییام بیر گله‌سن محفلیمه،

گوللر ایچره سوزولن سرو خرامان اولاسان

قیراسان خلقین آیاغیندان اسارت ایپینی،

دوزگون ـون باشین اوجالدان یئنی انسان اولاسان.

1357


اقرار - حسین دوزگون

آچ قولاقلارینی دینله من یار،

عشقینه بیر داها ائیله اقرار.

اولو اجدادیمیزین میراثیدیر،

بو دنی[10] تاپدالایان تورپاقلار.

هر بلایه سینه‌نی گردین سن،

مُلکه وئردین یئنی بیر استقرار.

قارا قیش قویما باسا یورد- یووانی،

هر کسین یوردونا دؤنموشدو بهار.

گول چیچک توپلا مزاریم اوسته،

اردبیل‌ده منی قویلا، زنهار!

دوزگونـون وارلیغینا امکان اول،

عشقینه بیر داها ائیله اقرار!

بارگاه - حسین دوزگون

سن منی پامال ائدن بو بی‌وفایا باخگیلن،

یارلا اغیارلیق قیلان بو آشنایا باخگیلن!

قهر ایله ترک ائتدیگی ویرانه دوشموش یوردوما،

خصم توپراغیندا یاپمیش ملتجایا باخگیلن!

ائللری قورتارماغا بیگانه‌یه آچمیشلار ال،

بیّنات‌سیز بو یالانچی انبیایا باخگیلن!

صدقیمی قلبیمدن آلماق آرزو ائیلردی شیخ،

راه‌زنلیک ائیله‌ین بیر رهنمایه باخگیلن!

گل تملّق پرورانین وجهِ زشتین رد ائله،

قیل نظر آللاها، وجهِ کبریایا باخگیلن!

یوللاری یور شیخ صفی‌نین بارگاهینا قده‌ر،

اردبیل‌ده گزگیلن اوردا صفایا باخگیلن!

غیرت ملّی‌یه وارث اولگیلن دوزگون کیمی،

لَیْس‌َ لِلاِنسانِ اِلاّ ما سَعی یا باخگیلن!

1362

گور نفسیم - حسین دوزگون

تاکی بو جسم و تنیمده نفسیم وار منیم،

او قاشین طاقینا دلبر هوسیم وار منیم.

تورکم آت اویناداراق فضل و صفا پایلامیشام،

یارکنددن وین ـه ساری سسیم وار منیم.

اؤتوکن‌ده یئنی سئی،[8] ملک عجمده اترک،

ملک آذرده کوروم وار، ارس ـیم وار منیم.

صفحه‌ی شعریمه باخدیقجا، رقیبه دئییرم،

بیر مسیحا دمی تک هم‌نفسیم وار منیم.

باخما غربتده سالیب بی‌کس و یار ائتدی زمان،

آغیر ائللر سایاغی یار و کسیم وار منیم.

تورکتازی ائله‌سم مُلک سخن ده، یاراشیر،

چون‌که ساهر[9] کیمی فریادرسیم وار منیم.

تاکی گون سایه سالیر، توپراغا دوزگون یاشارام،

اردبیل‌دن آلینان گور نفسیم وار منیم.

قالماز - حسین دوزگون

یار گئتسه کنار، دیار قالماز،

قالماسا دیار، یار قالماز.

یوردون شرفین ایتیرسه کیمسه،

ناموس، شرافت، عار قالماز.

جمع اولسا گر اردبیل و تبریز،

آشفته بو روزگار قالماز.

سن ترک ائله‌سن منیم کناریم،

قلبیمده گؤزل قرار قالماز.

بیر دفعه داها گؤز ائیله‌سن یار،

دوزگون ده دای اختیار قالماز.

جانلی رساله - حسین دوزگون

اردبیللی خطیب و فلسفه چی شاعر

«سید جعفر موسوی صفوی زاده» یه هدیه.

عجب یئریندن ائدیبدیر او شوخ غزاله سنی،

که جومدوروبدو درین فلسفی خیاله سنی.

حیات گئرچگی‌نین اول گول اوزلو جیرانی،

غزالِ ظن و خیاله ائدیب حواله سنی.

قامیشلیغین قامیشی مثلی وصل آختاراراق،

سینر[1] فغانه گتیرمیشدیر آه و ناله سنی.

گئجه- گونوز نیازیمدیر الاهِ منّاندان،

زمانه جایناغی اوغراتماسین زواله سنی.

تمیز خمیره‌ن ایچینده سئچیب درین یئتنک،[2]

یئتیردی یاخشی او علّامه‌میز[3] کماله سنی. . . . .

ادامه نوشته

صداقت کانی- حسین دوزگون

ایران‌ین من جانلی بئینی، بئینین ده جانییام،

آذرستان مُلکونون بیر چاغلایان عمّانییام.

دینیم اسلامدیر منیم، قرآنی رهبر قیلمیشام،

ان گؤزل یول سئچمیشم انسانلیغین وجدانییام.

قلبیم آولاندی ازل گوندن مغان قیشلاغینا،

بو ائلین، بو ملّتین بیر دوشگونو، حیرانییام.

بیر شئیه هر کیم یالان یا دوغرو قربان سؤیله‌ییر،

من معارف شهری‌نین، من اردبیل قربانییام.

معنویت اولماسا، یوخدور حیاتین آنلامی،

ظاهرین آلتیندا گیزلی باطنین انسانییام.

شیخ صفی‌نین دیر قارا مجموعه‌سی مشعل منه،

یوللاری آیدینلادان بیر شعله‌ی نورانییام.

مصحفیم بیر الده، شمشیریم بیر الده، آتلانان،

خلقی تقوا دعوتی ایله جوشان روحانییام.

هر یالان قورقو قوران اوباشا احسن سؤیلمه‌م،

شاعرم، دوزگون تخلّصلو صداقت کانییام!

قارا مجموعه - حسین دوزگون

نگاریم! هیکلین جاندان یارانمیش،

سنین جسمینده شوخ جانان یارانمیش.

وجودون صفحه- صفحه آیت حق،

الاهی وحی‌دن انسان یارانمیش.

بویا هئچ یوخدور اول نازک بدنده،

قارادان آغ، قارا آغدان یارانمیش.

" قارا مجموعه‌"سی شیخ الشّیوخون،

قیلاووز کیمی قرآندان یارانمیش

اونو دوزگون اؤزونه رهبر ائتمیش،

دیلیندن دُرّ، هم مرجان یارانمیش.

تهران- 1380

یاس – بایرام / حسین دوزگون

قالاقاباغ‌ـیندا بایرام ائتدیلر،

شاه باغی یا ساری هامی یورودو.

قالانی ییخماغا امر گلمیشدی،

اطرافی توپ توفنگ اهلی بورودو.

بوگون توپلانتی وار، ییغینجاق واردیر،

بیر یانی بایرامدیر، یاسدیر بیریانی.

بیر گون بوردا ائللر قالا تیکدیلر،

بوگون قویماییرلار قالسین نشانی!

بیر پاییز گلدیلر ییغوا قوردولار،

بیر پاییز داغیلیب هامی قاچدیلار.

بیرینه ائل قالخیب بایرام ائیله‌ییر.

باشقاسینا توپچو «بولدوروم» دئییر.

اردبیل- ۱۳۴۹

دئمیشدیم سنه - حسین دوزگون

ملت آییلاجاق دئمیشدیم سنه،

انتقام آلاجاق دئمیشدیم سنه.

شاهلیغین قصری‌نین یئددی رُکنونه

زلزله سالاجاق، دئمیشدیم سنه.

هئی دئییردیم کیمسه دؤزمز بو داغا،

سینمارام، دوشه‌‌رم یئنی نؤوراغا.

ان یئتگین نسلیمیز قالخیب آیاغا

غلبه چالاجاق، دئمیشدیم سنه.

باخ ایندی اورمویا، تبریزه، خوی‌ـا

ساوالان‌دان گلن فریادا هایا

اردبیل اؤز ساوین[4] قالدیرمیش آیا

ذروه ده قالاجاق! دئمیشدیم سنه!

1357

اوجا اردبیل- حسین دوزگون

قرآنا، اسلاما، لبیّک دئمیشم،

ذروه‌یه قالخمیشام اوجا اردبیل!

اینان چئینتمه‌رم نامرد یادلارا،

مقدس قوجاغین قوجا اردبیل.

سنین بیرجه اوغلون شیخ صفی الدین،

یئتر دنیا قده‌ر فخردیر، شرف.

ایز سالمیش سایین[1]دان سمیان[2]ـا ساری،

حکم ائتمیش دنیایا سیواس[3]ـا طرف.

منیم کیملیگیم‌سن، وارلیغیم‌سان سن،

سنده صفحه‌له‌نیر تاریخیم منیم.

هاردا اولسام آدیم سنله چکیلیر،

مسکنیم‌سن، یوردوم، یووام، وطنیم.

احسن - حسین دوزگون

خبر: « اردبیلده حکم سورن ساواک جلّادی،

بندر عباسدا اؤلدورولدو.»

بوگون اؤلمه‌گینی ائشیتدیم سنین،

گول- چیچک پایلادیم اردبیل‌ده من.

بیر لکه سیلیندی تبریز اوزوندن،

راحت نفس چکدی بو آنا وطن.

توپراقلارا دوشدو، سریلدی یئره،

اردبیل‌ـه دیوان توتان بیر جلاّد.

آدسیز- عارسیز اولموش، ولاکن قویموش

اؤزوندن سونرا بیر رذالتلی آد.

سئوینیرم یورددان چیخا بیمله‌دین،

قاچارکن، دنیزده گولـله‌لندین سن.

انقلابچیلارا احسن دئییره‌م

بندرعباس منه وطندیر، وطن!

تهران - 1358

انتباه گونو - حسین دوزگون

نه‌دن سن بو قده‌ر توتقونسان کؤنول،

کیمسه آچا بیلمیر سنین عینی‌نی.

اگر سئوگیلی یار وفا قیلمادی،

سن ده آیری دولان، آت بو سئوگینی.

عشقی ساتدین پولا، اوتانان سن‌سن،

اؤزونه گله‌جک سنی کوسدورن.

انتباه گونونده، سن اولمایاندا،

گؤره‌جک نه دُرّی وئریبدیر الدن.

بوگون اردبیل‌ـی، دونن مشکین‌ـی،

بیر- بیر الدن وئردین یازیقلار اولسون!

چکینمه، ارینمه، آغلا، قوی گلسین،

قوی یانسین اوره‌گین، گؤزلرین دولسون.

باغیردین، چاغیردین، سایمادی سنی،

نه‌دن سن اؤزگییه ساری یؤنَلدین؟

آجیغین اوتسایدین، اودا یانسایدین،

قالمازدین امّت‌سیز، اولمازدین بی‌دین.

اردبیل- نوروز 78

قیزیم - حسین دوزگون

قیزیم! بو دُنیادیر کئچیب گئده‌جک،

یاخشیلیق یامانلیق بوتون اؤته‌جک،

اوره‌ک‌سیز یاشایان امیدسیز اولار،

امیدده حیاتین گولو بیته‌جک.

قیزیم سحر اولدو، پنجره‌نی آچ،

سیجاق گولوشلرین حیاتیما ساچ،

کپنک‌لر قونوب گوللر اوستونه،

اونلارین آردینجا بو باغلاردا قاچ!

قیزیم باخ دوپدورو آخماجا آخیر،

باباوین گؤزودور گؤزونه باخیر.

غضبی، امیدی، عشقی، سئوگی‌سی،

ایللردیر ساوالان اوستوندن شاخیر.

تبریز – 1377

سحر - حسین دوزگون

سحر» آد قویموشلار سنه تبریزده

باشیندا دان یئری سؤکولسون دئیه.

قارا ساچلارینی اوخشادین بیزده

آغ اوزونه شَوه تؤکولسون دئیه.

ساچین رنگ آلمیشدیر او زیل قارادان،

شفقی گؤیلرده گئجه بوغاندا.

ملاحت چؤکموشدور اوزونه بوتون،

اردبیل‌لی آنان سنی دوغاندا.

ایچیمده بیر ایستک، بیر هیجان وار،

سنه ساری چکیر منی بیلمه‌دن.

قوی یورسونلار اونلار، یورورلار هارا،

سنه وورولموشام، بیلمیرم نه‌دن؟

غریب آخشام- حسین دوزگون

اوره‌گیم سیخیلیر

آنا!

بو آخشام،

قوجاغینا ساری گلمک ایستیرم

اته‌گیندن اؤپم، الیندن اؤپم!

منی آپار آنا پیره‌د‌ملیگه

دئییرسن کی اوردا بیر ایوان وارمیش

اوتورارمیش بابام، خالچاسی اوزره

یاسدیغا سؤیکه‌نیب، فکره دالارمیش!

قارانلیقلار گلیب یولومو کسیب

بو غریب آخشامدان گل قورتار منی

آنا جان! یاردیم ائت گؤروم وطنی!

تهران- ۱۳۸۵

عشقی بؤیوک - حسین دوزگون

هر مسلکه، هر فرقه‌یه اؤز باشیم اوزالتدیم،

یالنیز سنین عشقین سبب اولدو، بونو بیلسن!

جایدیم‌سادا، انسانا سعادت دیله‌دیم من،

آرزوم بو ایدی یوکسله‌سن سن گونو- گوندن.

یاد گولـله‌له‌دی دوستلاریمی اللریم اوسته،

قلبیم ائله‌دیم اوف دئمه‌دن، اونلارام مدفن.

من یاندیم اؤزوم، هر نه‌ییمی بادا ساووردوم،

تک عشقی بؤیوک اردبیل ـه سؤیله‌دیم: احسن!

عشق شمشیری - حسین دوزگون

منیم عشقیم

نهایت‌سیز افق‌لردن آخان

جاری اولان

سؤنمز ایشیقدیر، یار!

منیم عشقیم

بدایت‌سیز شفق‌لردن سیزان

هم داملایان

اودلو آلوودور، یار!

ازل مندن،

ابد مندن،

تنیمده «ذات مهمان» وار

«صفی»نین درگهینده بارگاه قوردوم.

ظهوروم جانلاناندا

گؤرمه‌دی منکر،

تجلی ائتدی شمشیریمده عشقین نورالانواری.

لال اویونو - حسین دوزگونون شعرلری

- 1 –

منی چاغیردیلار

بیر ییغینجاغا

رسمی ییغینجاغا

ها!

اؤزوده اردبیلده

«فدک» تالاریندا

همده یالواردیلار:

«گل اوستاد بیر مقاله یاز

عباسقلی یحیوی اوچون.»

دئدیم گؤزوم اوسته

یازارام والله. . . .

ادامه نوشته

قتله میدانیندا - حسین دوزگونون شعرلری

قوشوم قاناد چالارکن

دئدیم: بویو شو خارتانا

دیمدیگی وار شو خارتانا،

قاناد چالار شو خارتانا،

بیر گؤزو وار شو خارتانا!

لئی[3] گلدی قاپدی قاچدی،

یئر منه آغزین آچدی،

قتله میدانیندا.

*

آی ننه!

قورددی، قورددی

بوغازیمی قوروتدی،

قتله میدانیندا.

*

من دانیشسام اؤلدوره‌ر

نفس چکسم بؤلدورور

قتله میدانیندا.

اولدوز - حسین دوزگونون شعرلری

ساوالان‌دا دئییلیر

بیر گؤل وار،

اولدوز آخار گئجه‌لر

لاپ ایچینه.

کوزه‌می گل دولدور،

بابک‌ین ایچدیگی بارداق‌دا بوردا

قیمیزیم حاضردیر

همده اولدوزلار آخیبلار ایچینه.

مرثیه

چیچک یئلدن یاغیشدان

قورخویا دوشموش

بولاق دای قاینامیر،

دورموش.

شهیدلر قانی آخماقدا

کسیلمیش باشلاری

همده دلینمیش پارچالانمیش گؤزلری گؤردوم.

قیشین اوغلان یئرینده

بوزا دؤنموش

دیلیم، رمزیم، دوداقلاریم.

اوخو گل مرثیه قارداش

سنین قلبین خزان بیلمز

«سایین» دان آشمادا یئللر.

دوغما آهنگ

شعرینده نه‌قده‌ر طنطنه وارسا

«منعم»[2] ـه چاتمازسان

یئرسیز دالاشما!

آیری بیر شعر اوخو

یونولموش یویولموش سؤزجوکلریوی

قیراغا قوی گیلن.

باشقا آهنگده

شعر اوخو منه!

آیری بیر پرده چال

اؤزگه نغمه اوخو،

اؤزگه یوخ،

بیر اؤزگه دوغما آهنگه باشلا.

حیران گدیگی

پاییز آتلیلاری

گوز آتلیلاری،

باغی باشدان باشا

تارادی گئتدی.

لاله‌لر کروانی

چیچک قفله‌سی[1]،

بیلمه‌دیم صباح‌کن

هارایا یئتدی.

بوروموشدو عطری

حیران گدیگین.

حیرته دوشسنسه

هاییما های وئر،

قووالا یوردمدان

خزان قوشونون

ایزینی توزونو

گؤرمه‌ییم اونون!

قوناق

صاباح نسیمی گلیب

ده‌گمه‌دی قانادلاریما.

سحر یئلیندن ایچیمده

بیر آزجادا ایز یوخ

فلق سؤکولدو،

شفق‌ده قیزاردی قارشیمدا،

گؤزوم یاییندی، امان!

یوخمو ایدی هئچ قوخوسو؟

غریبسه‌دیم «سمیان» کؤرپوسون

گئچنده صبا!

قوناق دای ائتمیه‌جک

کند ایچینده،

کیمسه منی.

سون

من سونا یئتیشدیم

هئچ باشلامادان،

قانادلاریم سیندی،

پریم تؤکولدو،

دای اوچانمادیم.

به!

سونا یئتیشدیم

هئچ باشلامادان!

اردبیل- 1349

من سنه قربان

کیمسه‌یه گؤزه‌لیم

مدح یازمادیم،

بیلیرسن بونو.

هئچ بیر کیمسه‌یه ده

قویو قازمادیم،

بیلیرسن بونو.

دنیزدن دنیزه

آخدیم آزمادیم،

بیلیرسن بونو.

بونودا بیلگیلن:

یالنیز من سنین

او زلال نورونا

اولموشام حیران

مدحیه‌دن اوستون

سؤزوم وار سنه:

بیر دفعه قوی دئییم

من سنه قربان!

اولسان بیرجه کره

اؤزونه حیران.

اوندا بلکه بیلدین

منیم حالیمی.

ایسته‌میرم

یئنه قلبیم دؤنوب، دولانیب،

اوره‌گیم دولوب.

شعریم گلیر یازماغا،

بیلمیرم نولوب.

ساوالان داغیندان یازماق ایستیرم

سایین قوجاغیندا قیزماق ایستیرم.

توفانلی یئل منی گؤتوره‌یدی کاش،

اردبیل شهرینه یئتیره‌یدی کاش!

معبد ایسته‌میرم

قصر ایسته‌میرم،

«کوروش» نسلی اوچون

عصر ایسته‌میرم.

آی منیم قیزیلباش ایگید ارلریم

شأنیمه گلمه‌سین کسر،

ایسته‌میرم،

ایسـ ... ته ... می ... رم ...

تخت جمشید- 1369

ادامه نوشته

الین آت ریشه‌وه

خبر: کسرویچیلر سلطان شیخ صفی الدین اردبیلی‌یه جسارت ائتمیشلر.

سن آذربایجان‌سان دُشمنه بیر پارچا اودسان

منیم قلبیمده وولکان سان

الیمده مشعلیم، نوروم،

آدین معنا وئریر میلیونلار انسانا.

شفق‌لر، کسروی‌لر، رعدی‌لر، یحیی ذکالار

سومسونن کارنگ‌لر وارسا،

سنین میلیونلار اوغروندا عزیز جانین قویان واردیر،

اوجا داغلاردا آصلان تک

خبیث گؤزلر اویان واردیر.

ادامه نوشته

قوشماجا

(ائل قوشمالاری اساسیندا)

بویانا قاشدیم توتوندو

اویانا قاشدیم توتوندو.

آغ آلمالار بوتوندو!

آغ آلمانین ساچاغی،

الیمی کسدی پیچاغی.

یاغ گتیرین یاغلییاق،

دستمال گتیر باغلییاق!

ادامه نوشته