شیخ محمد خیابانی منظومه سی ( 3) - حسین دوزگون

وَ اصْبروُا اِنَّ‌ اللهَ مَعَ‌ الصَّابــِرینَ‌

(انفال‌/ 46)

تبریزده‌ قیتلیق‌

خیابانی‌ اولدو فرقه‌ باشچی‌‌سی‌،
بو بیر مقام‌ ایدی‌ ملت‌ سئچگی‌سی‌.
فرقه‌نی‌ دگیشدی‌، توسعه‌ وئردی‌
بیر نئچه‌ شورادا او تاسیس‌ ائتدی‌.
تبریزده‌باش‌وئردی‌ اؤلومجول‌ قیتلیق‌،
اؤلوم‌ چؤكدو شهره‌ هی‌ قیریق‌ - قیریق‌.
«آذوقه‌ شوراسی‌»، «دارالمساكین»،
خیابانی‌ قوردو، او ایدی‌ امین‌.
بوغدا توپلاییردی‌، چؤره‌ك‌ یاپیردی‌،
هر یئری‌ گزیب‌ بیر آز اون‌ تاپیردی‌.
قویموردو قیریلسین‌كاسیب‌،كوسوبو،
حق‌ فاغیرلاریندیر، بیلیردی‌ بونو.
لاكن‌ انگلله‌دی‌ «شریف‌ الدولـه»،
فرقه‌نین‌ ایشینی‌، حق‌ بیله‌ - بیله‌.
او دفاع‌ ائدیردی‌ محتكرلردن‌،
او قانماز نه‌ ناموس‌، نه‌ ائل‌، نه‌ وطن‌!
لاكن‌ ناموسسوزون‌ حركتلری‌،
ایگیدلری‌ چكیر هر وقت‌ ایره‌لی‌.
او زمان‌دا تبریز بیرداها قالخدی‌،
دره‌دن‌ یوكسلیب‌ ذرویه‌ باخدی.
قویمادی دایانسین ‌داش‌ داشین‌ اوسته‌،
ملّت‌ چیخدی‌ چؤله‌ چوخ‌، دسته‌ - دسته‌.
«شریف‌ الدوله‌»ده‌ تفلیسه‌ گئتدی‌،
شجاع‌ دوله‌ كیمی‌ ایت‌ تكی‌ ایتدی‌.26
سئچگیلر باشلاندی ایكی‌ایل‌سونرا،27
سس‌ وئردی‌ تبریزلی‌ بو سسه‌، هایا.
دوققوز نفر وكیل‌، هم‌ وطن‌سئچدی‌.
اونلارین‌ آلتی‌سی‌ فرقه‌ عضوویدی‌.
آلدی‌ خیابانی‌ دوققوز مین‌ سسی‌،
اله‌ گتیرمیشدی‌ گوجلو نفسی‌.
بیر داها تاپیلدی‌ «وثوق‌ الدوله»
انگلیزلـه‌ وئردی‌ بیرده‌ ال‌ - اله‌.
مین ‌دوققوز یوز اون ‌دوققوز آدی ایله‌،
تانینان‌ آنلاشما آلمیشدی‌ اله‌28.
شیخ محمد بونو بیلجك‌ آتلاندی‌،
یئنه‌ده‌ تهمته‌ - شرره‌ قاتلاندی.
آدلاندیردی‌ اونو: «- بیر ورق‌ پاره‌29
دای‌ قویا بیلمزسیز خلقی‌ آواره‌!»
رشوَت‌ اؤنرمیشدی‌30 خیابانی‌یه‌
اول وثوق‌ الدولـه‌، اون‌ بئش‌ مین‌ لیره‌!
انگلیز سالمیشدیر اونو لاپ‌ اله‌،
تانیمیردی‌ توركو بو تولكو دوله‌!
توركون‌ شرفینی‌ هر تورپاق‌ دئییر،
هر كس‌ تورك‌ اؤنونده‌ باشینی‌ اگیر.
خیابانی‌ یوردون‌اصیل‌ تورك‌ اوغلو،
اوره‌گی‌ عشق ایله هم کینله دولو.

ادامه مطلب را بخوانید . . .

ادامه نوشته

شیخ محمد خیابانی منظومه سی ( 2) - حسین دوزگون

وَقَالَ‌ الذّینَ‌ اُوتــُوا العِلْمَ‌ وَیـْلَكُم‌ ثــَوابُ‌ اللهِ خَیرٌ لِمَنْ‌ امَنَ‌ وَ عَمِلَ‌ صالِحاً.

(قصص/‌80)

طالبیه‌ده‌

تبریزه‌ گلندن‌ نئچه‌ گون‌ سونرا،
محمد یوللاندی‌ «طالبیه»یه‌.
اوردا بیر حجره‌یه‌ یئرلشدیریلدی‌
درسه‌ باشلایاراق‌ اولدو طلبه‌.

اوردا بیر نئچه‌ ایل‌ قالیب‌ دایاندی‌،
اوخوتدولار اونا «لمعه»، «امثله»،
«عوامل»،«صرف‌میر»،بیرده‌ «سیوطی»،
«منطق‌ كُبری‌»، هم‌ «شرح‌ الامثله».

«حاجی‌ میرزا ابوالحسن‌ انگجی‌»،
اونا «فقه» اؤیرتدی‌، هم‌ «اصول‌» دئدی‌.
بیرده‌ «حاجی‌ میرزا حسن‌ مجتهد»،
اونا «شیخ‌ محمد» آدینی‌ وئردی‌.

شریعت‌ علمیندن‌ قیراقدا اونا
میرزا عبدالعلی‌ «حكمت‌» اؤیرتدی‌.
«ارثماطیق»،همده‌ «هندسه»، «حساب‌»،
بیرده‌«عروض‌»،«نجوم»،«هئیت»اؤیرتدی‌.

بوردا شیخ‌ محمد، خامنه‌لی‌ جوان‌
اجتهاد مرزینه‌ یاخینلاشیردی‌.3
ماخاچ‌ قالا گزن‌، دربندی‌ گؤرن‌،
علمین‌ ذیروه‌لرین‌ بیر – بیر آشیردی‌.

«طبیعیات‌»،«تاریخ‌»،«رجال» اؤیرنمیش،
اوخوموش‌ «فلسفه»‌، اوخوموش‌ «كلام».
«ادبیات»، «بدیع»، «منشآت» گؤرموش‌،
یازیردی‌ «رساله»، یازیردی‌ «احكام».

فَانـــْكِحُوا ما طابَ‌ لَكُم‌ مِنَ‌ النِسَّاءِ

(نساء / 3)

خوش‌ گله‌جك‌

حاجی‌ سید حسین‌، خامنه‌لی‌ عالِم‌،
داها چوخ‌ سئویردی‌ شیخ‌ محمدی‌.
انقلابچی‌ روحلو، اولو پئشنماز،
داها چوخ‌ سئویردی‌ شیخ‌ محمدی‌.

یانیندا بسلیردی‌ بیر طاهر كیمی‌،
عمّاندان‌ آیریلمیش‌ جواهر كیمی‌.
اونو یئتیرمیشدی‌ بیر شاعر كیمی‌،
داها چوخ‌ سئویردی‌ شیخ‌ محمدی‌.

اوره‌گی‌نین‌ بارین‌ یئدیرده‌جكمیش‌،
اونا شیخ‌ محمد خوش‌ گله‌جكمیش‌.
امیدلر ییغناغی‌، بیرده‌ دیلكمیش‌،
داها چوخ‌ سئویردی‌ شیخ‌ محمدی‌.

آینا بولاقلاردان‌ دورو آخانی‌،
شجاعت‌ قایناغی‌، محجوب‌ باخانی‌،
وئردی‌ اونا قیزی‌ «خیر النّسا»نی‌،
داها چوخ‌ سئویردی‌ شیخ محمدی‌.

ادامه مطلب را بخوانید . . .

ادامه نوشته

شیخ محمد خیابانی منظومه سی ( 1 ) - حسین دوزگون

فَجَعَلْناهُم سَلَفاً وَ مَثـــَلاً لِلْاَخِرینْ

(الزُّخرف/‌56)

اوره‌ك‌ آغریسی‌

سوروشورسان‌:«- نییه‌ بابا آغریر سنین‌ اوره‌گین‌؟»

اوره‌گیمی‌ آغریدانلار، منیم‌ قیزیم‌، آز دگیل‌.
هانسین‌‌دئییم‌، هانسی‌ قالسین‌؟ هانسینا سن‌ دؤزه‌رسن‌؟
سنین‌ ده‌ كی‌ سئرچه‌ قلبین‌، منیمكی‌ تك‌ ساز دگیل‌.

« دونوق‌ اولسا، دورغون‌ اولسا»سؤیله‌میشدیر فضولی‌:
« اوره‌ك‌ دگیل‌، پارچا بوزدور، گر اولماسا دردمند.»
ائله‌ اولو درد و غم‌ وار، اوره‌گی‌ ده‌ آغریدار
انسان‌ وار كی‌، وجودونو نئی‌ تك‌ ائیلر بند - بند.

ائلجه‌ بیلن‌ وورغونلاری كیمسه‌ سایماز اولاندا،
بیر قلبین‌ یوخ‌، بیركسین‌ یوخ‌، بو دردیدیر وطنین.‌
شاعرلرین‌ كتابلاری قولتوغوندا قالاندا،
نئجه‌ منیم‌ قیزیل‌ قلبیم‌ هئچ‌ آغرییا دوشمه‌سین‌؟

دوگونله‌نیب‌ تورپاقلاردا آنالارین‌ باخیشی‌،
یوز ایللر یول‌گؤزله‌یرمی بیر ائل- اولوس‌، بیر ملّت‌؟
اسارت‌ قانداللارینا دؤزه‌رلرمی‌ آسلانلار؟
غیرت‌ كانی‌ اوغوللاردان‌ گؤرونمزمی‌ بیر غیرت‌!

باشی‌ اوجا ملّتیمیز اؤز منلیگین‌ اونودور،
اجنبی‌نین‌ چیراغینا هی‌ سوزولور، یاغ‌ اولور.
اریمه‌سی‌، تؤكولمه‌سی‌ دره‌لره‌ داغلارین‌،
اوره‌گیمده،‌ قیزیم منیم،‌ هی‌ دیكه‌لیر، داغ‌ اولور.

كدرلتمك‌ ایسته‌میرم‌ سنین‌ دوغوم‌ گونوندور
گلجه‌گین‌ قوتلو اولسون‌، آیدین‌ اولسون گونلرین‌!
ایتیرمه‌سین‌ سیادتین‌، باشی‌ اوجا یاشاسین‌،
یاخشی ‌بؤیوتسون‌اولادین‌،‌بیرگون‌‌گؤرسون‌ ائللرین‌.

مجروح‌ قلبیم‌ آغریسادا، قیزدیریرسان‌ سن‌ اونو،
قیزیم سنین‌ دوغوم‌ گونون‌ مبارك‌ اولسون بوگون‌.
سون‌ غلبه‌ دؤزومده‌دیر، دؤزور قارتال‌ اوره‌گیم‌،
گؤزله‌ییریك‌ گله‌جه‌كده‌ بؤیوک‌ ظفر، توی‌، دوگون‌.

بوگون‌ بایرام‌ ائله‌ییبسن‌، چالیرسان‌، اویناییرسان‌،
هركیم‌ سنین‌ بایرامینا بیر هدیه‌ گتیریر.
آنان‌ یئنه‌ كدریمی‌ سوزور منیم‌ اوزاقدان‌،
چونکو بابان‌ شعر پایی‌ ایله‌ بو بایراما قاتیلیر!

ادامه مطلب را بخوانید . . .

ادامه نوشته