آذربایجاندان مکتوب - حسین دوزگونون شعرلری

مینم اسکی آشنام‌‌‌، دوغما قارداشیم،

منیم مرحمتلی عؤمور سیرداشیم.

کئچمیشم شیمشکدن فیرتینالاردان،

چوخ بلالار گؤروب بلالی باشیم.

 

اسکی‌دن منیمدیر بو یورد، بو چیمن،

جانیمدیر شانیمدیر بوشانلی وطن.

منی یاخشی دینله، کرکوک بولبولو!

سنی اوخشاییرام توفان ایچیندن.

 

سنین سؤزلرینی من ایزله‌ییردیم،

آذربایجانیمدا یول گؤزله‌ییردیم.

بؤیوک دایاق ایدی منه غرورون،

گؤرموردونمو یادی چوخ دیزله‌ییردیم!

 

شعریمدن قانلی بیر دفتر دیزمیشدیم،

گؤیده گؤیرچینین قانین سیزمیشدیم.

کرکوکلو محمد صادق آدینی،

آنا ورقینده اونون یازمیشدیم.

ادامه نوشته

آچیق مکتوب - حسین دوزگونون شعرلری

خیالیمین قوشو قاناد آچاراق،

یئنه اوچماق ایستیر سرحدن قیراق.

گئده دوغما قارداش کرکوک ائلینه،

خلق شاعیرلریندن آلا بیر سوراق.

دیله‌ییرم سرین بیر نسیم اسه،

سلامیمی سرپه «صلاح نورسه».

«محمد عزته»، «عثمان مظلوما»،

شانلی بایاتلاردا گؤرسه هرکسه.

الیمده قلمیم وار، اوراقیم وار،

کرکوکو گزمگه اشتیاقیم وار.

من کی قارداشیمی اونودمامیشام،

کؤنول تینجیقدیران بیر فراقیم وار.

وطنیمه منیم باغلیدیر کؤکوم،

بیلیرم یاماندیر، آغیردیر یوکوم.

کودتالار ایچره نئجه بوغولور،

آزادلیق حسرتلی منیم کرکوکوم.

وطندن وطنه گله بیلمیرم،

بیر لحظه اولسادا گوله بیلمیرم.

شاهنشاه‌ خلقیمی زالوتک سورور،

آنالار گؤزونو سیله بیلمیرم.

قان آخیب بورادا داغدان دره‌دن،

شهیدلر مزاری آشیبدیر حددن.

بس منیم حالیما کیم یانسین قارداش،

وطنیمده‌یم من وطنسیزم من‌‌‌.

ادامه نوشته

شاه خدابنده - حسین دوزگونون شعرلری

- 1 -

تاریخین سونسوز رواقیندا منیم ده بیر رواقیم وار

بیر اولو «سلطانیه» [1] آدلی

بؤیوک قصریم‌‌‌،

بؤیوک طاقیم

اوتاقیم وار‌‌‌.

«تان یوقوق» [2] لاردان گلن‌‌‌، هئچ سؤنمیه‌ن قیزمار اوجاغیم

هم سیغینماق چین بوجاغیم وار‌‌‌.

من‌‌‌، محمد (ص) نسلی‌یم

انسان اوچون عزت وئره‌ن مسلک

عطْرلی قوینوم، قوجاغیم وار‌‌‌.

من ایشیق بخش ائتمیشم دونیالارا‌‌‌.

تاریخین هر بیر واراغیندا ایزیم قالمیش‌‌‌.

دوهام تاریخی جانلاتمیش‌‌‌،

نبوغوم دونیانی سارمیش‌‌‌.

من گونشدن دوغموشام

الده چیراغیم وار‌‌‌.

اوجا داغلار باشیندا سؤنمه‌ین پارلاق مایاغیم وار‌‌‌.

ادامه نوشته

شیخ محمد خیابانی منظومه سی ( 3) - حسین دوزگون

وَ اصْبروُا اِنَّ‌ اللهَ مَعَ‌ الصَّابــِرینَ‌

(انفال‌/ 46)

تبریزده‌ قیتلیق‌

خیابانی‌ اولدو فرقه‌ باشچی‌‌سی‌،
بو بیر مقام‌ ایدی‌ ملت‌ سئچگی‌سی‌.
فرقه‌نی‌ دگیشدی‌، توسعه‌ وئردی‌
بیر نئچه‌ شورادا او تاسیس‌ ائتدی‌.
تبریزده‌باش‌وئردی‌ اؤلومجول‌ قیتلیق‌،
اؤلوم‌ چؤكدو شهره‌ هی‌ قیریق‌ - قیریق‌.
«آذوقه‌ شوراسی‌»، «دارالمساكین»،
خیابانی‌ قوردو، او ایدی‌ امین‌.
بوغدا توپلاییردی‌، چؤره‌ك‌ یاپیردی‌،
هر یئری‌ گزیب‌ بیر آز اون‌ تاپیردی‌.
قویموردو قیریلسین‌كاسیب‌،كوسوبو،
حق‌ فاغیرلاریندیر، بیلیردی‌ بونو.
لاكن‌ انگلله‌دی‌ «شریف‌ الدولـه»،
فرقه‌نین‌ ایشینی‌، حق‌ بیله‌ - بیله‌.
او دفاع‌ ائدیردی‌ محتكرلردن‌،
او قانماز نه‌ ناموس‌، نه‌ ائل‌، نه‌ وطن‌!
لاكن‌ ناموسسوزون‌ حركتلری‌،
ایگیدلری‌ چكیر هر وقت‌ ایره‌لی‌.
او زمان‌دا تبریز بیرداها قالخدی‌،
دره‌دن‌ یوكسلیب‌ ذرویه‌ باخدی.
قویمادی دایانسین ‌داش‌ داشین‌ اوسته‌،
ملّت‌ چیخدی‌ چؤله‌ چوخ‌، دسته‌ - دسته‌.
«شریف‌ الدوله‌»ده‌ تفلیسه‌ گئتدی‌،
شجاع‌ دوله‌ كیمی‌ ایت‌ تكی‌ ایتدی‌.26
سئچگیلر باشلاندی ایكی‌ایل‌سونرا،27
سس‌ وئردی‌ تبریزلی‌ بو سسه‌، هایا.
دوققوز نفر وكیل‌، هم‌ وطن‌سئچدی‌.
اونلارین‌ آلتی‌سی‌ فرقه‌ عضوویدی‌.
آلدی‌ خیابانی‌ دوققوز مین‌ سسی‌،
اله‌ گتیرمیشدی‌ گوجلو نفسی‌.
بیر داها تاپیلدی‌ «وثوق‌ الدوله»
انگلیزلـه‌ وئردی‌ بیرده‌ ال‌ - اله‌.
مین ‌دوققوز یوز اون ‌دوققوز آدی ایله‌،
تانینان‌ آنلاشما آلمیشدی‌ اله‌28.
شیخ محمد بونو بیلجك‌ آتلاندی‌،
یئنه‌ده‌ تهمته‌ - شرره‌ قاتلاندی.
آدلاندیردی‌ اونو: «- بیر ورق‌ پاره‌29
دای‌ قویا بیلمزسیز خلقی‌ آواره‌!»
رشوَت‌ اؤنرمیشدی‌30 خیابانی‌یه‌
اول وثوق‌ الدولـه‌، اون‌ بئش‌ مین‌ لیره‌!
انگلیز سالمیشدیر اونو لاپ‌ اله‌،
تانیمیردی‌ توركو بو تولكو دوله‌!
توركون‌ شرفینی‌ هر تورپاق‌ دئییر،
هر كس‌ تورك‌ اؤنونده‌ باشینی‌ اگیر.
خیابانی‌ یوردون‌اصیل‌ تورك‌ اوغلو،
اوره‌گی‌ عشق ایله هم کینله دولو.

ادامه مطلب را بخوانید . . .

ادامه نوشته

شیخ محمد خیابانی منظومه سی ( 2) - حسین دوزگون

وَقَالَ‌ الذّینَ‌ اُوتــُوا العِلْمَ‌ وَیـْلَكُم‌ ثــَوابُ‌ اللهِ خَیرٌ لِمَنْ‌ امَنَ‌ وَ عَمِلَ‌ صالِحاً.

(قصص/‌80)

طالبیه‌ده‌

تبریزه‌ گلندن‌ نئچه‌ گون‌ سونرا،
محمد یوللاندی‌ «طالبیه»یه‌.
اوردا بیر حجره‌یه‌ یئرلشدیریلدی‌
درسه‌ باشلایاراق‌ اولدو طلبه‌.

اوردا بیر نئچه‌ ایل‌ قالیب‌ دایاندی‌،
اوخوتدولار اونا «لمعه»، «امثله»،
«عوامل»،«صرف‌میر»،بیرده‌ «سیوطی»،
«منطق‌ كُبری‌»، هم‌ «شرح‌ الامثله».

«حاجی‌ میرزا ابوالحسن‌ انگجی‌»،
اونا «فقه» اؤیرتدی‌، هم‌ «اصول‌» دئدی‌.
بیرده‌ «حاجی‌ میرزا حسن‌ مجتهد»،
اونا «شیخ‌ محمد» آدینی‌ وئردی‌.

شریعت‌ علمیندن‌ قیراقدا اونا
میرزا عبدالعلی‌ «حكمت‌» اؤیرتدی‌.
«ارثماطیق»،همده‌ «هندسه»، «حساب‌»،
بیرده‌«عروض‌»،«نجوم»،«هئیت»اؤیرتدی‌.

بوردا شیخ‌ محمد، خامنه‌لی‌ جوان‌
اجتهاد مرزینه‌ یاخینلاشیردی‌.3
ماخاچ‌ قالا گزن‌، دربندی‌ گؤرن‌،
علمین‌ ذیروه‌لرین‌ بیر – بیر آشیردی‌.

«طبیعیات‌»،«تاریخ‌»،«رجال» اؤیرنمیش،
اوخوموش‌ «فلسفه»‌، اوخوموش‌ «كلام».
«ادبیات»، «بدیع»، «منشآت» گؤرموش‌،
یازیردی‌ «رساله»، یازیردی‌ «احكام».

فَانـــْكِحُوا ما طابَ‌ لَكُم‌ مِنَ‌ النِسَّاءِ

(نساء / 3)

خوش‌ گله‌جك‌

حاجی‌ سید حسین‌، خامنه‌لی‌ عالِم‌،
داها چوخ‌ سئویردی‌ شیخ‌ محمدی‌.
انقلابچی‌ روحلو، اولو پئشنماز،
داها چوخ‌ سئویردی‌ شیخ‌ محمدی‌.

یانیندا بسلیردی‌ بیر طاهر كیمی‌،
عمّاندان‌ آیریلمیش‌ جواهر كیمی‌.
اونو یئتیرمیشدی‌ بیر شاعر كیمی‌،
داها چوخ‌ سئویردی‌ شیخ‌ محمدی‌.

اوره‌گی‌نین‌ بارین‌ یئدیرده‌جكمیش‌،
اونا شیخ‌ محمد خوش‌ گله‌جكمیش‌.
امیدلر ییغناغی‌، بیرده‌ دیلكمیش‌،
داها چوخ‌ سئویردی‌ شیخ‌ محمدی‌.

آینا بولاقلاردان‌ دورو آخانی‌،
شجاعت‌ قایناغی‌، محجوب‌ باخانی‌،
وئردی‌ اونا قیزی‌ «خیر النّسا»نی‌،
داها چوخ‌ سئویردی‌ شیخ محمدی‌.

ادامه مطلب را بخوانید . . .

ادامه نوشته

آچیردی سحر - حسین دوزگون

-1-

کولک قالخیب دولاشیردی چووغونلو بیر هاوادا،

هوندور داغلار یاتمیش، باشقا یوخ ایدی هئچ سس - صدا.

قارا گئجه آپارمیشدی آخیشلاری یوخویا،

شاختا امکان بوراخمیردی جاناوارلار اولویا.

کند آشاغی درین بیر چای آغیر - آغیر آخیردی،

آغ گئییملی بیر تک آغاج، اوزاقلارا باخیردی.

اودقون - داشغین سئل سولاری سیخیلمیشدی شاختادان،

دره‌لرده تولکو بگمیش، تپه‌لرده قار- بوران.

دلیکلری، چالالاری شپه دوتوب باسیردی

هارداسا بیر آلچاق آخیش، بئله زورا سوسوردو.

دار بیر جیغیر بوروش - بوروش باسیلیردی قارلارا،

آت - اولاقلار آچان ردلر، اؤرتولوردو آستاجا.

بو جیغیرا قانلی - قانلی لوت آیاقلار قویولوب،

قالین - قالین دابانلاردان قات - قات دری سویولوب

بو جیغیردا مینلر انسان، چاتیلارلا سورونوب،

پارا - پارا چوللاری‌‌دا قیزیل قانا بورونوب.

بو جیغیردا مینلر گلین آتلار اوسته قاچیلیب،

سحر - آخشام دورغون گونش مینلر ائشه ساچیلیب.

ساعاتدا بیر مینلر قادین داش اوستونده اوتوروب،

بالالارین بئللریندن آچیب، سوددن دویوروب.

بو جیغیردا خانلار - بگلر احتراملا آتلانیب

یانلاریندان اؤتن کیمسه اؤنلرینده قاتلانیب.

بو جیغیردا یالقیزلاری جاناوارلار بورویوب

دوتوب بوغوب، لئشلرینی یاماجلاردان سورویوب.

بو جیغیردان گه‌وه‌نچیلر اوباشداندن اؤتوبلر،

ارباب اؤترو داغ – داشلارا، بئعار ایشه گئدیبلر.

مینلر آنا اوره‌کلری داغلانیبلار بورادا.

مینلر ایگید بو جیغیردا باغلانیبدیر آتلارا

اکینچیلر یورغون – یورغون آخشام بوردان کچیبلر،

شاهلار بوردا ییغوا قوروب قیزیل شراب ایچیبلر.

دار بیر جیغیر بوروش - بوروش باسیلیردی قارلارا،

آت اولاقلار آچان ردلر اؤرتولوردو آستاجا.

کولک قالخیب دولاشیردی چووغونلو بیر هاوادا،

هوندور داغلار یاتیب باشقا یوخ ایدی هئچ سس - صدا.

ظلمت ایچره زورلانیردی آمانسیز بیر چووغون – قار،

آنجاق چن‌لر آراسیندا سئچیلیردی داخمالار.

ادامه مطلب را بخوانید . . .

ادامه نوشته

آی قالاسی - حسین دوزگون

قوزو اوتلور گؤی یاماجدا،

قارانقوش اوخور آغاجدا،

قیز، چؤره‌گی یاپیر ساجدا،

یار قاییدیر اوتای یالدان،

آیریلیری قیز ملالدان.

گؤی پری‌سی بولود ساغیر،

یاغیش یاغیر آغیر – آغیر،

منیمده ائلیمی چاغیر،

دوراق سلاملی سمایا،

ناماز دۀ اولدوزا آیا.

داغ دره‌ده چای بورولدو،

هر یاندا سویو دورولدو،

ائل گلدی ائولر قورولدو،

بیرجه منیم ائلیم قالدی،

گلمه‌دی گونوم قارالدی.

گورولدورو جوشغون سئللر،

قیژیلدیری ایتی یئللر،

گئدین دئیین کؤچون ائللر،

قیش گلدی غملر اوجالدی،

داغلار آغاجلار قوجالدی؟

گونش ساچیر، هاوا سازدیر،

چشمه باشی قوشدور قازدیر،

یامان گونون عؤمرو آزدیر،

یامانلیق بیر ماتاه ساتماز،

یاخشیلیغی کیمسه آتماز.

ادامه مطلب را بخوانید . . .

ادامه نوشته

صمد بهرنگی منظومه سی - حسین دوزگون

گیریش

گونش قیزمار، هاوا دورغون، نفس یوخ،

کوچه‌لر بوسبوتون ازدحامسیز بوش.

آرا – سیرا نئچه قورو هئیكللر،

سیز ایله بیز ایله ائده‌جك ووروش!

 

بودور، 53 – دور، بؤیوک توپلانیش،

دئییرلر:«داعوامیز داوام ائده‌جك!»

بیر ییغین انسانین آرزیلاریندا،

چیچكله‌نیر، گولور بؤیوک گله‌جك.1

 

شه‌هری بورویور جانلی ازدحام،

دورغون هاواسینا دومانلار چؤكور.

انسانلار وحشیجه تاپداق اولونور،

نیزه اژداهانین سینه‌سین سؤكور!2

 

قارانلیق دونیانین قارا حاكیمی،

حكومت باغیشلیر سویغونچولارا.

«ملیك محمد»یم چشمه دیبینده،

بیر كؤهول دوزه‌لدیب گیزله‌نیر اوردا.3

 

آختاریش باشلاییر، گزینتی اولور،

تاپیرلار آخیردا قهرمانیمی.

بیچیلیر قلبیمین شاه دامارلاری،

مدت بوز ائدیرلر ایستی قانیمی.

ادامه مطلب را بخوانید . . .

ادامه نوشته

شیخ محمد خیابانی منظومه سی ( 1 ) - حسین دوزگون

فَجَعَلْناهُم سَلَفاً وَ مَثـــَلاً لِلْاَخِرینْ

(الزُّخرف/‌56)

اوره‌ك‌ آغریسی‌

سوروشورسان‌:«- نییه‌ بابا آغریر سنین‌ اوره‌گین‌؟»

اوره‌گیمی‌ آغریدانلار، منیم‌ قیزیم‌، آز دگیل‌.
هانسین‌‌دئییم‌، هانسی‌ قالسین‌؟ هانسینا سن‌ دؤزه‌رسن‌؟
سنین‌ ده‌ كی‌ سئرچه‌ قلبین‌، منیمكی‌ تك‌ ساز دگیل‌.

« دونوق‌ اولسا، دورغون‌ اولسا»سؤیله‌میشدیر فضولی‌:
« اوره‌ك‌ دگیل‌، پارچا بوزدور، گر اولماسا دردمند.»
ائله‌ اولو درد و غم‌ وار، اوره‌گی‌ ده‌ آغریدار
انسان‌ وار كی‌، وجودونو نئی‌ تك‌ ائیلر بند - بند.

ائلجه‌ بیلن‌ وورغونلاری كیمسه‌ سایماز اولاندا،
بیر قلبین‌ یوخ‌، بیركسین‌ یوخ‌، بو دردیدیر وطنین.‌
شاعرلرین‌ كتابلاری قولتوغوندا قالاندا،
نئجه‌ منیم‌ قیزیل‌ قلبیم‌ هئچ‌ آغرییا دوشمه‌سین‌؟

دوگونله‌نیب‌ تورپاقلاردا آنالارین‌ باخیشی‌،
یوز ایللر یول‌گؤزله‌یرمی بیر ائل- اولوس‌، بیر ملّت‌؟
اسارت‌ قانداللارینا دؤزه‌رلرمی‌ آسلانلار؟
غیرت‌ كانی‌ اوغوللاردان‌ گؤرونمزمی‌ بیر غیرت‌!

باشی‌ اوجا ملّتیمیز اؤز منلیگین‌ اونودور،
اجنبی‌نین‌ چیراغینا هی‌ سوزولور، یاغ‌ اولور.
اریمه‌سی‌، تؤكولمه‌سی‌ دره‌لره‌ داغلارین‌،
اوره‌گیمده،‌ قیزیم منیم،‌ هی‌ دیكه‌لیر، داغ‌ اولور.

كدرلتمك‌ ایسته‌میرم‌ سنین‌ دوغوم‌ گونوندور
گلجه‌گین‌ قوتلو اولسون‌، آیدین‌ اولسون گونلرین‌!
ایتیرمه‌سین‌ سیادتین‌، باشی‌ اوجا یاشاسین‌،
یاخشی ‌بؤیوتسون‌اولادین‌،‌بیرگون‌‌گؤرسون‌ ائللرین‌.

مجروح‌ قلبیم‌ آغریسادا، قیزدیریرسان‌ سن‌ اونو،
قیزیم سنین‌ دوغوم‌ گونون‌ مبارك‌ اولسون بوگون‌.
سون‌ غلبه‌ دؤزومده‌دیر، دؤزور قارتال‌ اوره‌گیم‌،
گؤزله‌ییریك‌ گله‌جه‌كده‌ بؤیوک‌ ظفر، توی‌، دوگون‌.

بوگون‌ بایرام‌ ائله‌ییبسن‌، چالیرسان‌، اویناییرسان‌،
هركیم‌ سنین‌ بایرامینا بیر هدیه‌ گتیریر.
آنان‌ یئنه‌ كدریمی‌ سوزور منیم‌ اوزاقدان‌،
چونکو بابان‌ شعر پایی‌ ایله‌ بو بایراما قاتیلیر!

ادامه مطلب را بخوانید . . .

ادامه نوشته